Jan van Nijlen, Hans Magnus Enzensberger

De Vlaamse dichter en schrijver Jan van Nijlen werd geboren op 10 november 1884 in Antwerpen. Zie ook alle tags voor Jan van Nijlen op dit blog.

 

Dageraad in de stad

Nu Venus aan de hemel staat
Zo groot, zo vurig en zo laag,
Behoort de stad mij toe vandaag
Dit één uur vóór de dageraad.

Het blauw verbleken van de lucht,
’t Gekraai van hanen achter muren,
In die schakering, dat gerucht,
Bleef vijftig jaar mijn jeugddroom duren.

Vanmorgen weeft een dezer dromen,
Waaruit men nooit geheel ontwaakt,
Een atmosfeer rond steen en bomen
Die moedig en gelukkig maakt.

Maar als in ’t zwijgen dat me omringt,
Geluid dat maanden lang teloor scheen,
Een eerste vogel fluit of zingt,
Onzichtbaar ergens op een schoorsteen,

Als over enkele minuten
Venus verdwijnt in ’t blauwe licht
En, met haar daaglijkse attributen,
De grauwe stad weer voor me ligt;

Weet ik in ’t licht van deze morgen
De weemoed van den avondval,
En dat de dag niet einden zal
Zonder de koorts der zure zorgen,

Omdat nog bijt het oude gift,
De zekerheid te sterven moeten,
In de kwetsuren van de drift
Als toen ik liep op vrijersvoeten.

 

De oude Dichter

Als deftig oude heer in een café
Kan het nog gaan! Dat hij verder verloren
Is, en voorgoed, leert hem de stem der zee,
Die niets meer in zijn dromen komt verstoren

Noch aanvuren. Hij legt zich thans gedwee
Bij alles neer, vraagt niet meer om herboren
Te worden, danst en zwalpt gewillig mee
Op ’t oude rhythme dreunend in zijn oren.

Het is zo vreedzaam bij de laatste vuren
Des zomers! Wat hij immer heeft gevraagd:
De rust, lijkt tot het eind te zullen duren.

Niets meer dat hem vernedert of belaagt…
En toch, hij moet naar ’t wrak met onrust turen,
Dat ginds wordt opgetild en weggevaagd.

 

Winter op het land

Reeds vuurt in mat en mistig inkarnaat
de lage zon te weinig en te zelden;
duisternis komt en het vroegste uur is laat
voor wie al de uren van de zomer telde.

Alleen prijkt nog op witberijmde velden
het rapenloof, het laatste groen sieraad
des najaars. Hoor, de zwarte raven melden
de lange winter die nu komen gaat.

Giet olie in de lamp, ontsteek de haard,
sluit al de deuren en de vensters dicht,
staar door het raam naar de ontblaarde gaard,

kijk naar uw vrouw, zie haar bemind gezicht,
zo leert gij hoe goed en beminnenswaard
een dag kan zijn ook zonder kleur en licht.

 

Jan van Nijlen (10 november 1884 – 14 augustus 1965)
Cover biografie

 

De Duitse dichter en schrijver Hans Magnus Enzensberger werd geboren op 11 november 1929 in Kaufbeuren. Zie ook alle tags voor Hans Magnus Enzensberger op dit blog.

 

Betaalmiddelen

Dit lastige wonder –
eigenaardig, hoe het tot stand komt.
Door lijfwachten omgeven
wordt het schaars,
raffelt geheime nummers af.
Het loert in het duister
en zwijgt, of het rinkelt.
Ook in de krant staat het,
staat hoe het ermee staat.
Dat men het wegsmijt,
komt niet vaak voor. Draadloos
als de Heilige Geest,
kan het de slaap niet vatten.
Het is te nerveus, snuffelt
en vlucht. Vaak heeft het nullen,
wil dat men erin gelooft,
religieus als het is en zonder humor
zou het graag zien dat men het witwast,
verzamelt, telt en beweegt,
zodat het werken kan,
groeien, sneller en sneller.
Dan is het opeens weg.

 

Vertaald door René Smeets

 

Hans Magnus Enzensberger (11 november 1929 – 24 november 2022)

 

Zie voor nog meer schrijvers van de 10e november ook mijn blog van 10 november 2018 deel 1 en eveneens deel 2.

Lloyd Haft, Anne Sexton

De Nederlandstalige dichter, vertaler en sinoloog Lloyd Lewis Haft werd geboren in Sheboygan, Wisconsin, op 9 november 1946. Zie ook alle tags voor Lloyd Haft op dit blog.

 

HENGELAAR

Waar de stroom hinder
ontmoet – daar wordt de glimmende vis
gekeerd, gegeven,
gedreven naar mijn haak of hand.

Waar de steen halverwege de stroom
opstaat en zijn wit laat zien –
onderbuik, warm van de bedding,
die het moederwater keert, spat,

bovenlegt in breking
boven water uit –
krom, druppend: vissenrug,
regenboog verwant.

Daar is de stroom die zingt,
boven blijft stromen,
nevelachtig helder, van
ziens orde al.

Daar staan mijn ogen
in mist, tegen kou gekant,
mijn arm die daar de flits,
de vis verwacht.

 

Naar Psalm 1

Was het mij beter gegaan
als ik niet had gedacht,
niet had verwacht dat u was? –
niet bij dag en bij nacht?
Had ik u niet moeten missen?
Beter de boom geweest die staat,
niet denkt,
wortels drenkt in water,
niet in hoop als ik?
Wie kan het zeggen,
wie kent hier de grond?
Niet ik bedenk de boom
die om mij ís: uw loof, uw luister.
Uw naam: wind tussen de bladeren
die ís om mij begonnen.

 

Naar Psalm 138

Als ik u prijs
is mijn hart heel,
ook waar duizend beelden
mij blijven aanstaren.
Ik groet in de richting
van uw verborgenheid,
zeg dat uw naam
licht is en waarheid:
boven alle dingen uit
blijft uw naam.
Op de dag dat ik schreide
hoorde ik in de sterkte van mijn schreeuw
uw antwoord.
Wisten zij wat ik zoek
ook koningen zouden u prijzen
en zingen van uw wegen
dat deze gloed groot is
want u laat mij levend
door benauwdheden lopen.
Ik kom op de ziende uit,
in ziens blijvende band.
Het gluren van de hekelaar
raakt mij niet,
wat mij raakt
noem ik uw hand.

 

Lloyd Haft (Sheboygan, 9 november 1946)

 

De Engelse dichteres en schrijfster Anne Sexton werd geboren op 9 november 1928 in Newton, Massachusetts. Zie ook alle tags voor Anne Sexton op dit blog.

 

Zei de dichter tegen de therapeut

Ik werk met woorden. Woorden zijn als labels,
of munten, of liever, als zwermende bijen.
Ik beken: alleen de bron der dingen kan me breken;
woorden tel je niet als dode bijen op een mansarde,
waarvan de gele ogen en droge vleugels zijn losgereten.
Ik moet voorgoed vergeten hoe het ene woord het andere
uitkiest, het andere zin geeft, tot ik iets krijg
dat ik had kunnen zeggen…
maar niet zei.

Het is jouw werk op mijn woorden te letten. Maar ik
geef niets toe. Zo haal ik het beste uit mezelf
als ik een nikkelmachine kan bezingen,
die nacht in Nevada: zeggen hoe de magische jackpot
klikkend drie klokjes op het geluksscherm liet zien.
Maar als je vindt dat dit iets is wat het niet is, dan
word ik week, dan weet ik weer hoe vreemd mijn handen aanvoelden
en belachelijk en beladen met al
het goedgelovige geld.

 

Vertaald door Katelijne De Vuyst

 

Anne Sexton (9 november 1928 – 4 oktober 1974)

 

Zie voor nog meer schrijvers van de 9e november ook mijn blog van 9 november 2018 en ook mijn blog van 9 november 2014 deel 1 en eveneens deel 2.

Natalka Bilotserkivets, Ann Sexton

De Oekraïense dichteres en vertaalster Natalka Bilotserkivets werd geboren op 8 november 1954 in het dorp Kuyanivka in de buurt van Soemy. Zie ook alle tags voor Natalka Bilotserkivets op dit blog.

 

Herbarium

There’s nothing better than the scent
of a child’s hair… only a dried violet
smells that way… only an unsure-blue
petal on the thin neck
of a stem… and like two shoulders,
two tiny leaves delicately glued together…

The best thing is the one that’s hardly noticeable —
because it is modest… here is, for example, a scent…
or childhood… or even death,
although its breath is nonetheless sweet,
demanding…

…Yesterday he read and painted,
today he played basketball
and the clarinet. Hundreds of usual chores
have almost bored him. More often
he thinks about barefoot wanderings
and the fresh wind drills as if it were a knife,
a fluted tunnel into the cosmic firmament.

Will God take the seed on a voyage
so rice and wheat will grow?
Will he put together in his pocket
a small animal and an innocent bird?
So that in a new unforeseen land
it will renew this earth’s nature
and, like a statuette on a table,
make the Person a reward?

…But more often his hand —
like a young boy’s or, maybe, an old man’s —
stops on a thick volume
in leather binding, where life
doesn’t have weight or feeling
or even sense. Where transparent paper
exposes on another piece of paper,
dried herbs, leaves, and flowers,
beauty like a memory, like a secret door,
a game of scents and lost thoughts.

 

Vertaald door Natalka Bilotserkivets

 

Rose

It’s time to pack your bag and go.
You don’t know what to take – something easy
to carry; everything you’d possibly need,
instantly found.

Two or three brushes, soap and a towel.
Clean underwear, just in case your lover
meets you – or God. Either way,
you should have clean underwear.

In a secluded place, among weeds
of a dense, heavenly forest, I’ll meet a rose.
Like Blake’s symbol of delicate mysticism –
the rose who loves the worm.

Having allowed him into her alluring womb,
she trembles, hidden, to avoid me,
and all poetry – a shame, a bore,
oh, poor flower, lovely, dear . . .

 

Vertaald door Dzvinia Orlowsky

 

Natalka Bilotserkivets (Kuyanivka, 8 november 1954)

 

De Engelse dichteres en schrijfster Anne Sexton werd geboren op 9 november 1928 in Newton, Massachusetts. Zie ook alle tags voor Anne Sexton op dit blog.

 

Omgang met engelen

Ik was het moe om vrouw te zijn,
de lepels en de potten was ik moe
moe van mijn mond en mijn borsten
moe van de make-up en de zijden kleren.
Nog altijd zaten er mannen aan mijn tafel
die heendraaiden om de schaal die ik opdiende.
De schaal zat vol met blauwe druiven
en vliegen zweefden er omheen, vanwege de geur
en zelfs mijn vader kwam, met zijn witte botten.
Maar ik was het moe dat alles en alles een geslacht had.

Vannacht heb ik een droom gehad
en ik zei tegen mijn droom…
‘Jij bent het antwoord.
Jij blijft langer voortleven dan mijn man en mijn vader.’
In die droom was er een stad, gemaakt van ketens
waar Jeanne ter dood werd gebracht in mannenkleren
en het wezen van de engelen nooit werd beredeneerd,
geen twee waren er van dezelfde soort,
een met een neus, een met een oor in de hand,
een die kauwde op een ster en de baan ervan beschreef,
ieder gehoorzaamde als een gedicht aan zichzelf
en voerde god’s functies uit,
een volk op zichzelf.

‘Jij bent het antwoord’,
zei ik, en ging naar binnen,
ik ging bij de poorten van de stad liggen.
Toen werden de ketens om me heen gebonden
en ik verloor mijn gewone geslacht en mijn definitieve gestalte
Adam stond links van mij
en Eva stond rechts van mij,
allebei ten diepste onverenigbaar met de wereld van de rede.
Wij vlochten onze armen in elkaar
en reden onder de zon.
Ik was niet langer meer een vrouw,
niet het een of het ander.

O dochters van Jeruzalem,
de koning heeft mij binnengebracht in zijn kamer.
Ik ben zwart en ik ben prachtig.
Ik ben opengemaakt en ontkleed.
Ik heb geen armen en geen benen.
Ik ben helemaal huid, als een vis.
Ik ben evenmin vrouw
als Christus een man was.

 

Vertaald Maaike Meijer en Marta Vooren

 

Ann Sexton (9 november 1928 – 4 oktober 1974)

 

Zie voor nog meer schrijvers van de 8e november ook mijn blog van 8 november 2018 en eveneens mijn blog van 8 november 2015 deel 2.

Willy Vlautin, Alice Notley

De Amerikaanse schrijver, muzikant en songwriter Willy Vlautin werd geboren op 7 november 1967 in Reno, Nevada. Zie ook alle tags voor Willy Vlautin op dit blog.

Uit: The Left and the Lucky

“The Meeting at the Apartment
One mother was thirty-two and sitting at the kitchen table in her two-bedroom apartment. Her fourteen-year-old daughter was next to her, empty-faced and pregnant. Two younger sisters, six and ten, came from their bedroom and hid in the hallway to listen. The mother’s boyfriend, twenty-eight years old, was dressed in an O’Reilly Auto Parts shirt, khaki pants, and black tennis shoes. He paced the kitchen floor. His two sons, six and eight, were in the living room playing video games. The mother got up, went to the kitchen, poured herself a glass of Diet Coke, and sat back down. She had shoulder-length brown hair and was dressed in gray sweats. She was also pregnant. Across the table was the other mother. She was thirty-five and dressed in jeans, a sweater, and a navy blue peacoat. The situation, from the beginning, had been so hostile that she’d kept her purse on her lap and left her coat on. But the apartment was warm inside and she had begun to sweat. She also had a cold, her eyes were puffy, her nose was red, but even so, the man in the O’Reilly work shirt watched her when he could. Because even in that situation, with everything falling apart, she was beautiful. Next to her was her fifteen-year-old son, wiry and handsome and already six feet tall. He had acne on his chin, on the sides of his nose, and on his forehead. He was dressed in jeans and a black Trail Blazers hoodie.
The boy’s mother looked at the girl’s mother. ‘You wanted us to come and we’re here. So what do you want to do?’ Yvette told me she felt pressured. That she didn't want to do it. I'm not going to get the police involved because I don't want Yvette to go through that. But I could.'I didn’t force her,’ the boy said. The man in the O’Reilly shirt pointed his finger at the boy. ‘Shut your mouth,’ he said. ‘You’re not talking here.’ The boy’s mother looked at the man. ‘Really?’ she said. ‘You think that’s going to help anything?’ She looked back to the girl’s mother. ‘They’re both young and obviously stupid. Curtis said he loves Yvette, and I know they’ve been seeing each other for more than seven months. She’s over at my house all the time, and that started before Thanksgiving.’ The girl’s mother looked at her daughter. ‘Yvette said they’ve only met once outside of school.’ The boy began to speak but his mother cut him off. ‘Then who do you believe?’ I believe my daughter. I believe Yvette.'So you’re saying I’m a liar, that she doesn’t come to my house?’ The girl’s mother didn’t answer. Yvette?' the boy's mother asked. The girl's face showed no emotion. She said nothing.So she’s going to have the baby?’ the boy’s mother said. ‘Is that why we’re here?’ Yes,' the girl's mother said.There’s no chance for an abortion?”

 

Willy Vlautin (Reno, 7 november 1967)

 

De Amerikaanse dichteres Alice Notley werd geboren op 8 november 1945 in Bisbee, Arizona. Zie ook alle tags voor Allice Notley op dit blog.

 

Gedicht 2

Hoor je die heroïsche, grootse landmuziek?
Land dat men echt zo zou kunnen noemen.
Hij speelde de hoofdrol, leidde levens, kijkt nu neer:
de windmolen staat stil, men koopt enkel nog
sneeuwkoeien. Een flard van een droom; zij
had een slanke taille die hij ooit – maar toch
nooit – met zijn armen omsloot, en nu ben ik
verantwoordelijk voor dit alles, voor deze ezel
met een betoverende stem. Elly, ik
voel me verdrietig als ik aan papa denk.
Hij ontfermde zich over zijn eigen dame –
droeg zij een hoed, of was het
andersom? ‘Van mijn eigen land afgaan? Wij
zijn er allemaal op geboren om er ook weer op
te sterven, zonder enige markering. Maar wie ben
jij om terug te blikken? Nou, hij
neuriet ‘From this valley’ – hij, die er niet meer is.
Steun en bewaar mij, vader. Oh
papa, wie houdt dit vol?

 

Vertaald door Frans Roumen

 

Alice Notley (Bisbee, 8 november 1945) 

 

Zie voor meer schrijvers van de 7e november ook mijn blog van 7 november 2020 en eveneens mijn blog van 7 november 2018 en ook mijn blog van 7 november 2017 en ook mijn blog van 7 november 2015 deel 2.

Johann Scheerer, Alice Notley

De Duitse schrijver, muzikant en muziekproducent Johann Scheerer werd geboren op 6 november 1982 in Henstedt-Ulzburg. Zie ook alle tags voor Johann Scheerer op dit blog.

Uit: Play

“Eben. Weißt du, David, ich wollte nur kurz mit dir sprechen, um dir zu sagen … sag mal, wieso ist denn das so laut bei dir im Hintergrund? Stehst du an einer Ger-man Autobahn?« »Nein. Ich bin auf dem Fahrrad. Aber ich stehe am Straßenrand.« »Oh. Hier in LA fährt niemand Fahrrad. Dafür haben wir keine Zeit. Wie dem auch sei. Ich wollte dir nur kurz sagen, dass es mir sehr wichtig ist, dass diese Produktion, die du mit meinem Klienten Ian White begonnen hast, ohne mich von Anfang an zu involvieren, absolut fehlerfrei ablaufen muss. Stromlinienförmig. Verstehst du. Denn es ist so: Wenn die Produktion nicht stromlinienförmig abläuft, dann kriegt Ian schlechte Laune. Und Ian ist der beste Freund von Paul Sinister, dem Gitarristen von S. A. L.T … Und wenn Ian schlechte Laune hat, hat Paul auch schlechte Laune. Und das wiederum kann ich mir nicht leisten, David. Verstehst du? Ich bin darauf angewiesen, dass Paul gute Laune hat. Sonst füllt er irgend-wann keine Stadien mehr.« Jetzt ist sein Ton sehr ernst. »Klar. Das verstehe ich. Sag mal, kannst du vielleicht kurz dranbleiben? Ich muss ganz dringend eine Sache wegen meines Sohnes klären. Das kann leider nicht war-ten. Entschuldigung. Könntest du ganz kurz dranbleiben, bitte?« »Du hast ein Kind?« »Ich habe mehrere Kinder, ja.« »0 mein Gott. Weiß Ian davon?« »Ja, er weiß davon. Die haben sich sogar schon kennengelernt und haben sich gut verstanden.« »Ach. Okay. Nun ja – ich warte. Aber beeil dich bitte, es ist noch früh hier in LA, und ich habe noch eine Menge zu tun. Weißt du, alle fangen früh an zu arbeiten, aber ich mache den Job seit vierzig Jahren so, dass ich schon um sechs Uhr an-fange. Nun ja – wahrscheinlich bin ich einfach crazy. Aber es zahlt sich aus, sage ich dir.«
»Okay. Ja, ich kenne das. Das Frühaufstehen. Ich bin heute trotzdem irgendwie in Zeitnot geraten. Bis gleich.« »Lena? Da bin ich wieder. Sorry!« »Ich hab echt die Schnauze voll, ständig auf dich zu warten. Ich hol Elliott ein-fach selbst ab.« »Ich kann ihn abholen. Kein Problem.« »Ach – das weißt du jetzt auf einmal so schnell?« »Ich habe einfach keine Lust auf einen Streit. Sag mir doch einfach, wo ich wann sein muss, und ich mach das möglich. Ich muss diesen Typ gleich wieder anrufen.« »Ich muss eh diese ganze Organisationsscheiße im Kopf behalten; dann kann ich das auch gleich selbst machen.“

 

Johann Scheerer (Henstedt-Ulzburg, 6 november 1982)

 

De Amerikaanse dichteres Alice Notley werd geboren op 8 november 1945 in Bisbee, Arizona. Zie ook alle tags voor Allice Notley op dit blog.

 

NAAR EEN NIEUW GESLACHT

Ergens uit de oudheid werkt iemand met mij mee.
Bij het overbrengen van een gedachte verdwijnen
de verbindingswoorden en zinsdelen: je begrijpt het. Ik begreep het –
De rest van de taal, schoonheid en het spel
Ik ben je meester, zegt de gedachte –
Daar ben ik het niet mee eens

Ik denk aan de kerk waar we
de uitvaart van mijn broer hielden. Hij zegt: ik was erbij;
het deed me pijn; jij huilde te veel; Later
vind ik prima. Ik wil gewoon bij je zijn, zegt de gedachte
Bedoel je jouw gedachte of zijn gedachte?
De rotsen zijn als sterren, een geul vol sterren.
Als ik met iemand ergens heen zou gaan, als diegene
liefdevol aan mij zou denken. Niemand hoort het. Ontspan je schouders.

Ik zing steeds opnieuw voor je: “naar een nieuw geslacht.”
Soms lijkt het alsof er bij elke rots een hagedis hoort –
kettingen van levens;
er is ruimte voor een oneindigheid
aan geesten. Gedachten. Overal. Kom mijn hoofd binnen
als je wilt. Geen einddoelen of oogmerken,
geen voorbestemd lot. Ik heb een bestemming. Mijn dood
zal die niet voltooien.

 

Vertaald door Frans Roumen

 

Alice Notley (Bisbee, 8 november 1945)

 

Zie voor nog meer schrijvers van de 6e november ook mijn blog van 6 november 2018 en eveneens mijn blog van 6 november 2017 en ook mijn blog van 6 november 2016 deel 2.

Bert Wagendorp, C. K. Williams

De Nederlandse schrijver en journalist Bert Wagendorp werd geboren in Groenlo op 5 november 1956. Zie ook alle tags voor Bert Wagendorp op dit blog.

Uit: Brooklyn De memoires van Abel Sikkink (deel 4)

“In de vroege ochtend van zaterdag 3 februari 1872 arriveerde de SS Cimbria in de haven van New York. Sneeuwvlokken dansten in het oranje licht van de gaslantaarns en gaven de pieren en kades van de Battery een sprookjesachtige aanblik, de sneeuw dempte het havenrumoer. Ik schuifelde de loopplank af en zocht naar bekende gezichten. Het was er al tamelijk druk, maar ik zag niemand die ons op stond te wachten. Sandra droeg Antonie op haar arm. Hij klampte zich als een aapje aan zijn moeder vast en drukte zijn gezicht in haar hals, alsof hij zijn nieuwe wereld niet wilde zien. Heel even trok er een vlaag van spijt door me heen.
Ik was drieëndertig jaar oud en ik begon aan een nieuw hoofdstuk waarvan ik niet zeker wist of ik me erop moest verheugen. De weemoed om wat ik achter me had gelaten overheerste.
(Antonie, kom!’ riep ik naar mijn zoon; ik nam hem uit Sandra’s armen en zette hem op mijn nek. “Kijk, New York!” zei ik, terwijl ik een rondje draaide. “Amerika! Amerika!” “Amerika?” klonk het vragend op mijn schouders.
Een krantenjongen met een stapel kranten over zijn arm liep onze kant op. “Terrible accident on the Lehigh Valley Railroad!”riep hij, ‘ten minste tien passagiers omgekomen! Lees The New York Times, vier cent!” Ik gaf hem een dime en zei dat hij het wisselgeld kon houden. In mijn nek begon Antonie te huilen. Kalle stond even verderop bij onze koffers. Hij wenkte een koetsier.
“Amerika!” riep ik nog een keer, “Amerika!”
Niet veel later reden we in een grote koets door de ontwakende stad. Antonie zat op schoot bij Sandra en kwam ogen tekort om al het nieuwe in zich op te nemen. Zijn gezichtje gloeide van opwinding en zijn vinger priemde in alle richtingen om ons attent te maken op de golf aan verbazingwekkende taferelen die hem overspoelde. We passeerden nieuwe gebouwen die veel hoger waren dan de appartementencomplexen en kantoren van Parijs. `Links het Equitable Life Building,’ zei Kalle, die minder lang uit New York was weggeweest dan wij, met de intonatie van een stadsgids. ‘Zeven verdiepingen, 43 meter hoog. Gelukkig heeft het gebouw een lift.’ Toen Antonie wees naar een locomotief met drie wagons die ons hoog boven onze hoofden passeerde, was ik even verbluft als mijn zoon. ‘De Ninth Avenue Elevated’ klonk het uit de mond van onze gids, ‘spoorweg op palen.”

 

Bert Wagendorp (Groenlo, 5 november 1956)

 

De Amerikaanse dichter Charles Kenneth Williams werd geboren op 4 november 1936 in Newark, New Jersey. Zie ook alle tags voor C. K. Williams op dit blog.

 

BLACKSTONE

Toen Blackstone de goochelaar een vrouw doormidden zaagde in het Branford Theater
vlakbij het Lincoln-standbeeld in het flink in de goot geraakte Newark,
 
gebruikte hij een enorme cirkelzaag, en de vrouw slaakte een kreet doordringender
dan het draaiende blad dat zich recht in het lege kruis van onze kleine jongen boorde.
 
Dat moet het moment geweest zijn dat we leerden dat echte mannen vrouwen moesten kwellen,
ze laten schreeuwen en dan achterlaten, want we zagen dat blad erin gaan, recht erin,
 
Haar middel was naakt – kijk! – en dat waren in de zilver versierde beha, glanzend
ook haar borsten, o zo rond, zilver versierde topjes van glanzende borsten.
 
Dat moet het zijn geweest dat wij krankzinnig werden, en heengezonden werden om onze cultuur krankzinnig te maken . . .
‘Laat me je borsten alsjeblieft zien. ‘Schaam je, verberg je borsten, schaam je.’
 
Niets anders deed ertoe, alleen zilver versierde borsten, en ze schreeuwde nog steeds,
het zaagblad ging erin, onder haar borsten, en meer deed er niet toe.
 
O Branford-theater, met je schurftig pleisterwerk, je kaal toneelgordijn,
jij deed er niet toe, en Newark niet, al je belastinggeld dat naar de buitenwijken wegsijpelde,
 
je deed er niet toe, je corrupte gemeentebestuur, de groeiende achterbuurten –
je was onzichtbaar nu, die borsten hadden je voor onze ogen doen verdwijnen,
 
zoals Blackstone eerst duiven en dan paarden voor je ogen deed verdwijnen,
zoals ten slotte fabrieken en winkels uit onze verslagen stad zouden verdwijnen.
 
Oh Blackstone, gebarend, bezwerend, met je dreigende doordringende blik.
O glanzend, suizend blad, o langgerekte schreeuw, o volmaakte, trillende boog van pijn.

 

Vertaald door Rob Schouten

 

C. K. Williams (4 november 1936 – 20 september 2015)

 

Zie voor nog meer schrijvers van de 5e november ook mijn blog van 5 november 2018 en ook mijn blog van 5 november 2017 deel 2.

Judith Herzberg, C. K. Williams

De Nederlandse dichteres en toneelschrijfster Judith Herzberg werd geboren op 4 november 1934 in Amsterdam. Zie ook alle tags voor Judith Herzberg op dit blog.

 

Sentimenteel

Ze zitten in de auto in een file,
de radio staat aan, uitlaatgassen
en muziek, een lied waarvan hij zegt
dat hij het mooi vindt, over
brandende violen en een dans die doorgaat
tot het einde van de liefde.
Niet het lied maar wat hij zegt
maakt dat zij hem niet aan kan kijken.
Nu komt er in de auto nog iets bij:
muziek en uitlaatgassen en verlegenheid.
Verlegenheid omdat de dans
tot aan het eind van liefde veel te veel
is, te ver naar vroeger reikt,
te ver vooruit, zijn ziel
puilt opeens onbeschermd, zo onbeschermd,
zij zegt alleen: \’Sentimenteel\’.
Ja zegt hij, sentimenteel.
Nooit zal zij weten of hij weet
hoe zij dat woord heeft aangegrepen.
Nooit zal hij weten wat zij
begrepen heeft, hoe ver en ver,
nooit zal zij weten dat hij
begreep dat zij begreep
wat hem opeens beving, tenzij
iemand, geschiedschrijver misschien,
later precies reconstrueert hoe dat met mensen
toen en toen met radio\’s in files ging.

 

Bril

Hij keek steeds door de oo’s van zijn kantoor
maar nu zitten er glazen voor zijn ogen die
de zaak vergroten. Soms weet hij zich professor
en geen domme ook. Zo veel is er te zien
en groter is misschien ook niet het juiste woord;
preciezer, dieper, een maximum tot in miniem
detail – hij ziet de nummers op de verste tram.
Of is het wel de verste? Wie zegt hoe ver
een mens moet kunnen zien, waar is de grens?
Dit ergert hem. Zijn kijkhonger is opgewekt
hij ziet wel beter hoe zijn huid verlept maar
het zien zelf is jonger. Hij zou het hele brille-
slijpersgilde in zijn armen willen nemen
en omhelzen zoals hij vroeger ook zijn moeder
wilde smoren juist als hij voelde
dat hij door haar de hele wereld toebehoorde
en andersom een beetje. Hij overweegt
een verrekijker en een microscoop; er is
nog zoveel méér, maar ziet de zin
van zijn bestaan al als hij thuisgekomen,
van zijn bed naar boven staart
en daar de allernieuwste scheur in het plafond ontwaart.
Zo ver is het.

 

Liedje

Het duurt altijd langer dan je denkt,
ook als je denkt
het zal wel langer duren dan ik denk
dan duurt het toch nog langer
dan je denkt.

Het is altijd veel duurder dan je denkt,
ook als je denkt
het zal wel duurder worden dan ik denk
dan wordt het toch nog duurder
dan je denkt.

Het kost meer moeite dan je denkt
ook als je denkt
het zal wel veel meer moeite kosten dan ik denk
dan kost het toch meer moeite
dan je denkt.

Het duurt veel korter dan je denkt
ook als je denkt
het zal wel korter duren dan ik denk
dan duurt het toch
nog korter dan je denkt.

 

Judith Herzberg (Amsterdam, 4 november 1934)

 

De Amerikaanse dichter Charles Kenneth Williams werd geboren op 4 november 1936 in Newark, New Jersey. Zie ook alle tags voor C. K. Williams op dit blog.

 

IK HAAT

Ik haat het hoe dit ongevraagde zuchtgeluid, snikgeluid,
niet echt geluid, gevoel, zuchtgevoel, snikgevoel,
in me blijft schrapen, niet in z’n ouwe schijn als nostalgie,
zoete, dwaze merelkreet in lente;
 
niet als herinnering, allang vergaan verdriet;
en ook niet als die andere herinneringsklit: spijt
over niet goedgemaakte wandaden, fouten, nalatigheden,
versteende wortel te diep vastgegroeid om ooit weg te snijden;
 
eerder een mengeling, een samensmelting, onontwarbaar net
van vreugde in verbijsterend bestaan, bestaan in bestaan,
met angst van en angst voor ik weet nauwelijks wat,
niet niet-bestaan, niet zelf, geliefden, liefde;
 
niet oorlog, oorlog val dood, zuchten vanwege oorlog,
snikken vanwege oorlog, niet voor oorlog, vrede, wapenstilstand;
meer dan dat alles, een soort oergeluid, oerneiging
in ons nu gezaaid, dat in ons zwelt, ons allemaal,
 
echo van liefde die we kenden, kennen, voor de wereld, onze wereld,
waarop we tenslotte louter massa lijken, louter stortvloed,
louter materie die zichzelf veranderd heeft in tumult, kabaal,
kakofonische vernietigingsblitz, plundering,
 
herrie waaruit sindsdien elke emotie komt bovendrijven,
en er weer in wankelt, glijdt, zinkt en ondergaat:
zuchtgeluid van rouw, van spijt; snikgeluid van berouw
van, nog, steeds, almaar droeviger en droeviger droeve vreugd.

 

Vertaald door Rob Schouten

 

C. K. Williams (4 november 1936 – 20 september 2015)

 

Zie voor nog meer schrijvers van de 4e november ook mijn blog van 4 november 2018.

Joe Queenan, C. K. Williams

De Amerikaanse schrijver, humorist en criticus Joe Queenan werd geboren op 3 november 1950 in Philadelphia, Pennsylvania. Zie ook alle tags voor Joe Queenan op dit blog.

Uit: Red Lobster, White Trash, and the Blue Lagoon

“In the days and weeks that followed, I gradually realized that mainstream American culture was infinitely more idiotic than I had ever suspected. Take movies. Over the years, I’d come to believe that a special ring of hell had been reserved for Lome Michaels for promoting the careers of Joe Piscopo, James Belushi, and others of their ilk. But nothing those dimwits had done on film had even vaguely prepared me for the prepaleolithic world of Adam Sandler and Chris Farley. The whole time I was watching Billy Madison and Tommy Boy I kept saying to myself, “I know that these people are alumni of `Saturday Night Live,’ so I know that if I sit here long enough, they will eventually do or say something that will make me laugh. Heck, they’re pros.”
Oh, foolish, foolish man! Hours and hours later, I was still in my chair, comatose, watching these Gen-X Ostrogoths ruin my day, my week, my civilization. Here’s Sandler setting a bag of poop on fire. Here’s Farley getting covered in cow shit. And here’s Bo Derek, co-starring. What a sad commentary on our society that we have produced movies so bad that you feel sorry Bo Derek has to be in them. Which just goes to show: No matter how famous you are when you’re young, if you don’t play your cards right, you’re eventually going to end up in a movie with Adam Sandler.
Was all this a surprise to me? Yes, I can truly say that the scale of horrendousness proudly displayed in these motion pictures was awe-inspiring. Sure, I’d known that these movies were out there, but not until I’d actually sat all the way through a couple of them did I have any idea how satanically cretinous they were. Until I saw Billy Madison and Tommy Boy, I’d always thought that the three scariest words in the English language were “Starring Dan Aykroyd.” Now I knew better. Being introduced to Joe Piscopo and Dan Aykroyd and only later learning of the existence of Adam Sandler and Chris Farley is like going to school and learning about the Black Plague, only to find out many years later that there’s something called the Blacker Plague.
And I don’t even want to talk about Pauly Shore.
On some of the outings I lined up for my trek through the cultural undergrowth, I honestly suspected that someone had phoned ahead to ensure that the staff would maximize my discomfort. Typical was the night I dragged my family over to the local Red Lobster for our first-ever visit to the garish establishment. Red Lobster, I quickly learned, was a chain geared toward people who think of themselves as just a little bit too upscale for Roy Rogers.”

 

Joe Queenan (Philadelphia, 3 november 1950)

 

De Amerikaanse dichter Charles Kenneth Williams werd geboren op 4 november 1936 in Newark, New Jersey. Zie ook alle tags voor C. K. Williams op dit blog.

 

WACHT

Hak, kap, houw; hak, kap, houw; hakmes, uitbeenmes, bijl –
zelfs de onhandigste slagerskinkel zou dit niet zo onbehouwen doen,
als jij, Tijd, mij uiteenrijten, betaald zetten, als modder in een emmer laten,
mijn ene stukje lichaam honderd jaren oud, niet eens meer aanwezig,
een ander nog altijd verscheurd met idiote energie, vraatzuchtig als
de jongeling die ik was, voor wie alles altijd te traag ging, te traag.
 
Toen was ik het die hakte, kapte, hieuw door jou, dwars door je heen,
je kruidde, opschrokte, je onzichtbare vocht rauw naar binnen gulpte.
Nu ben jij bedorven. Pols, klok, kalender bederven je, bedotten je,
je zuigt aan me, trekt aan me, prikkeldraadknopen van herinnering verscheuren me,
mijn hart hangt, nutteloos, een restje weefsel, vuurt, vuurt mis,
probeert zichzelf weer op die andere weg met jou te hijsen.
 
Maar was er wel ooit een andere weg met jou? Toen ik rende
alsof het voor mijn leven was, vluchtte ik toen niet van jou, voor jou?
Was ik niet bang dat je zou rafelen, mij met de draadjes achterlaten?
Ben ik dat niet nog steeds? Als ik naar een van jouw momenten gris, er een grijp,
een kiezel, een planeet, slijt die dan niet weg in mijn hand alsof ik,
niet jij, een oceaan van zuur ben, de roest waarin ik oplos?
 
Wacht niettemin, wacht; ik moet je ook vertellen hoe gelukkig ik ben,
hoezeer ik ervan houd, van alles, hakken en houwen en al die dingen.
Weet alsjeblieft dat ik speciaal van jou houd, van hoe je elke morgen
over de smachtende aarde trekt, want hoe weet ze anders hoe ze moet gloren,
en schemeren, als alles wat ze van haar spraakschepsels hoort is: ‘Wacht!’?
Wij wier bange wens is dat ons laatste woord maar niet zal zijn: ‘Wacht.’

 

Vertaald door Rob Schouten

 

C. K. Williams (4 november 1936 – 20 september 2015)

 

Zie voor nog meer schrijvers van de 3e november ook mijn blog van 3 november 2025 en ook mijn blog van 3 november 2023 en ook mijn blog van 3 november 2020 en eveneens mijn twee blogs van 3 november 2018.

Allerzielen (Jean Pierre Rawie), Charlotte Mutsaers

 

Bij Allerzielen

 

Allerzielen op de Camposanto door Pierre-Auguste Cot, 1872

 

Kerkhof

Een herfstdag tegen Allerzielen,
het was niet anders dan het was
de zon, de bladeren die vielen,
het hek, de zerken en het gras.

Ik had een tijdje rondgezworven
voor ik haar graf gevonden had,
want er wordt toch nog meer gestorven
dan je zou denken in zo’n stad.

En half beschaamd en half bewogen
– je ziet jezelf een beetje staan –
heb ik verwonderd overwogen
hoe vreemd de dingen altijd gaan,

hoe onverbiddelijk de liefde
verband houdt met verdriet en rouw,
en of ik als zij nu nog leefde
nog zoveel om haar geven zou.

En nimmer was het dichter bij me
en nimmer verder van mij af,
het denken over de geheimen
de gruwelijke van het graf.

 

Jean Pierre Rawie (Scheveningen, 20 april 1951)
De Heilige Antonius Abtkerk in Scheveningen

 

De Nederlandse dichteres, schrijfster, essayiste en kunstschilderes Charlotte Jacoba Maria Mutsaers werd geboren in Utrecht op 2 november 1942. Zie ook alle tags van Charlotte Mutsaers op dit blog.

 

Alles dood

Hoog de kasteelzaal.
Ik alleen thuis.
De klok zonder klepel.
Waar is mijn muis?

O kom, o kom of
breng mij om!

‘k Zie paardezadels staan,
maar geen paarderug.
De kandelabers glimmen en
geen kaars blinkt terug.

O kom, o kom of
breng mij om!

De champagne houdt zich stil,
de glazen staan vol stof.
Mijn magneet trekt niets meer aan,
de spijkers worden dof.

O kom, o kom of
breng mij om!

Geen kelk verheft zich uit de vaas.
Ik hoor geen vogels meer.
De veertjes op mijn eigen hoofd,
die liggen plat terneer.

O kom, o kom of
breng mij om!

Mijn hele tuin is uitgebrand.
De haan draait aan een spit
en van de kleuren om mij heen
resten slechts zwart en wit.

O kom, o kom en breng mij mee:
een groene tulp rood gebladerd,
een brief geschreven op fluweel,
een speksteen door en door geaderd,
een ananas, een bezemsteel.

O kom, o kom of
breng mij om!

 

Marche sombre des comcombres

’s Nachts het venster opgeschoven
‘k zie de straat geheel van boven.

Zwarte komkommers zij aan zij
dragen zomaar een hondje voorbij.

Vier witte poten wijzen omhoog,
de ruggegraat staat in een boog.

Ik krijs mijn ouders de dekens uit:
‘Kom snel, een parade van levend fruit!’

(of zijn het nu groenten? Al sla je me dood…)
Papa verliest tranen, Mama houdt zich groot:

Hoe kàn het bestaan, dat is ònze hond,
die tien jaar geleden de dood al vond!

Wat doet me dat dier nu in Godsnaam benee,
was hij in de hemel soms erg ontevree?

Mijn vader blaast zacht op zijn hondefluit
en roept op zijn liefst: ‘Zeg Fox, gaan we uit?

Gaat-ie mee naar het park of naar het café
of wil je linea recta naar zee?

Je eetbak die staat nog steeds bij de haard,
je halsbanden bleven keurig bewaard.

Je ballen, je knots zijn op zolder gestald,
maar sinds je vertrek is hun leven vergald.

Kom, blaf naar ons terug en bijt van je af,
want voor je het weet, lig je weer in je graf!’

Maar Fox blijft in katzwijm en hoort ons niet,
wij kunnen gewoonweg niet meer van verdriet.

Zo zompig bonkt daar de komkommertred,
ik durf voorlopig beslist niet naar bed.

Voor het eerst die nacht met mijn moeder verwant
slapen wij saam in de hondemand.

 

Charlotte Mutsaers (Utrecht, 2 november 1942)

 

Zie voor de schrijvers van de 2e november ook mijn blog van 2 november 2024 en ook mijn blogs van 2 november 2018.

Allerheiligen (Sonja Dworzak), Ilse Aichinger

 

Bij Allerheiligen

 

Gezelschap van de heiligen door Jean de Colombe en Mâitre du Missel de Yale, ca. 1475. Verluchting in het getijdenboek van Louis de Laval 1475

 

Allerheiligen

Die Nebel ruh’n auf alten Steinen sacht,
ein Blätterflüstern trägt vergangne Lieder.
Die Erde atmet still in weicher Nacht,
und Schatten wandern leis’ die Pfade wieder.

Ein Hauch von Zeit liegt auf dem welken Kranz,
die Kerzen flackern – goldne, zarte Wunden.
Im Glanz der Flamme hebt sich Traum und Glanz
von jenen, die im Schweigen Ruh gefunden.

Ein Name schimmert, halb vom Moos verdeckt,
ein Leben sinkt zurück in Wort und Schweigen.
Doch wer den Blick ins Herz der Stunde lenkt,
sieht Bilder glüh’n, die sich nicht ganz verneigen.

So bleibt ein Leuchten – fern und doch so nah,
ein stilles Grüßen aus den frühen Tagen.
Was war, verweht, und ist doch ewig da:
In uns die Spuren, die Erinnerung tragen.

 

Sonja Dworzak (Salzburg, 6 april 1958)
De Franziskanerkirche en de Dom in Salzburg

 

 

De Oostenrijkse dichteres en schrijfster Ilse Aichinger werd met haar tweelingzusje Helga geboren op 1 november 1921 in Wenen. Zie ook alle tags voor Ilse Aichinger op dit blog.

 

Ten antwoord

In Delhi,
wanneer men doodgaat,
kan men niet vallen.
Günther Eich

Delhi
achter zich laten,
de vallende ziekte
weer opnemen
Delhi
voor zich brengen,
de verlopen groepen reizigers
langzaam volgen
en zo
de reis op zijn beloop laten,
geluidloos en in ieder geval
en zelfs als niet meer
te onderscheiden

 

Vertaald door Lucas Hüsgen

 

Ilse Aichinger (1 november 1921 – 11 november 2016)

 

Zie voor de schrijvers van de 1e november ook mijn blog van 1 november 2018 en ook mijn blog van 1 november 2015 deel 1 en eveneens deel 2 en ook mijn blog van 1 november 2009.